تنفیذ فسخ قرارداد یکی از دعاوی مهم و پرکاربرد در حقوق قراردادهاست که زمانی مطرح میشود که یکی از طرفین قرارداد، حق فسخ خود را اعمال کرده اما طرف مقابل آن را نپذیرفته است.
در این حالت، شخص ذینفع ناچار است برای تأیید و تنفیذ فسخ قرارداد به دادگاه مراجعه کند.
در این مسیر، بهرهگیری از تجربه وکیل متخصص دعوای تنفیذ فسخ قرارداد مانند رسول خیابانی نقش تعیینکنندهای در موفقیت دعوا دارد.
مفهوم تنفیذ فسخ قرارداد
تنفیذ فسخ قرارداد به معنای تأیید قضایی فسخی است که قبلاً توسط یکی از متعاملین بهصورت قانونی اعمال شده است.
نکته کلیدی:دادگاه، خود اقدام به فسخ قرارداد نمیکند، بلکه فقط صحت و تحقق فسخ انجامشده را بررسی و تأیید مینماید.
🔹 مستند حقوقی:
«در موضوع فسخ، خواهان باید رأساً اعمال فسخ نماید و سپس مراتب اعلام و تحقق فسخ را از محکمه تقاضا نماید و دعوی صدور حکم فسخ مسموع نیست.»
تفاوت فسخ قرارداد و تنفیذ فسخ قرارداد
- فسخ قرارداد: یک عمل حقوقی یکجانبه است که توسط ذیحق انجام میشود.
- تنفیذ فسخ قرارداد: دعوایی است برای تأیید این عمل حقوقی از سوی دادگاه.
🔴 پیام مهم:
دادگاه حق دخالت در اراده متعاملین را ندارد و تنها بررسی میکند که آیا فسخ، درست، قانونی و در زمان مناسب اعمال شده است یا خیر.
نحوه تنظیم دادخواست تنفیذ فسخ قرارداد
در دادخواست تنفیذ فسخ قرارداد باید موارد زیر بهصورت دقیق ذکر شود:
- وجود قرارداد معتبر
- وجود حق فسخ (قانونی یا قراردادی)
- اعمال فسخ پیش از طرح دعوا (مثلاً با اظهارنامه)
- استنکاف طرف مقابل از پذیرش فسخ
⚖️ تجربه نشان داده است که تنظیم اصولی دادخواست توسط وکیل متخصص تنفیذ قرارداد مانند رسول خیابانی، از صدور قرار عدم استماع دعوا جلوگیری میکند.
نمونه دادخواست تنفیذ فسخ قرارداد
در ادامه یک نمونه دادخواست تنفیذ فسخ قرارداد به قلم رسول خیابانی، وکیل متخصص تنفیذ قرارداد ارائه شده است. این نمونه مطابق مقررات آیین دادرسی مدنی و تجربه وکالت تنظیم شده و برای ارائه به دادگاه قابل استفاده است:
دادگاه عمومی حقوقی محترم استان تهران
خواهان: [نام و نام خانوادگی، شماره ملی، آدرس دقیق]
خوانده: [نام و نام خانوادگی، شماره ملی، آدرس دقیق]
موضوع: تنفیذ فسخ قرارداد
خواسته:
تنفیذ فسخ قرارداد مورخ [تاریخ قرارداد] به دلیل [موضوع فسخ مانند تخلف از شرط، غبن، عدم ایفای تعهدات] و صدور حکم به رسمیت شناختن اعمال فسخ از سوی خواهان.
دلایل و مستندات:
- نسخه قرارداد مورخ [تاریخ] که توسط طرفین امضاء شده است.
- اظهارنامه فسخ ارسال شده به خوانده در تاریخ [تاریخ] طبق مقررات قانون مدنی و اصول فسخ قرارداد.
- مستندات قانونی از جمله مواد ۲۱، ۲۲، ۳۶ و ۴۱۶ قانون مدنی و شماره دادنامه ۹۳۰۹۹۷۰۲۲۱۸۰۰۰۹۵ شعبه ۴۴ دادگاه تجدیدنظر استان تهران در خصوص فسخ قرارداد فضولی و تنفیذ آن.
- مستندات مربوط به تخلف یا عدم ایفای تعهدات خوانده (در صورت وجود).
شرح دادخواست:
خواهان مطابق مفاد قرارداد و مقررات قانونی، حق فسخ قرارداد را به علت [توضیح علت فسخ: مثلاً تخلف خوانده از شرط قرارداد، غبن فاحش در معامله یا عدم پرداخت وجه] دارد. بدیهی است طبق اصاله الصحه و مواد قانونی ذکر شده، دادگاه حق صدور فسخ از جانب خود را ندارد و تنها میتواند تنفیذ فسخ اعمال شده توسط خواهان را بررسی و اعلام کند.
خواهان اظهارنامه فسخ را در تاریخ [تاریخ] به خوانده ابلاغ نموده و پس از عدم تمکین خوانده، تقاضای تنفیذ فسخ قرارداد از مرجع قضایی را دارد. مطابق مستندات قانونی و رویه قضایی، دعوی تنفیذ فسخ قابلیت استماع داشته و خواهان مستحق دریافت حکم به رسمیت شناختن فسخ است.
با توجه به موارد فوق، از محضر محترم دادگاه استدعا دارد:
- فسخ قرارداد مورخ [تاریخ] را تنفیذ نمایند.
- دستور دهند خوانده به مفاد قرارداد عمل نکند و حقوق خواهان رعایت شود.
- هزینه دادرسی و حق الوکاله وکیل متخصص تنفیذ فسخ قرارداد، جناب آقای رسول خیابانی، به عهده خوانده تعیین گردد.
با احترام،
خواهان: [امضاء و تاریخ]
وکیل: رسول خیابانی
دادخواست تنفیذ فسخ قرارداد
یکی از شایعترین موارد، تنفیذ فسخ قرارداد به علت تخلف از شرط است؛ مانند:
- تخلف از شرط پرداخت ثمن
- تخلف از شرط تحویل
- تخلف از شرط انجام تعهد در موعد مقرر
در این موارد، ابتدا باید فسخ قرارداد به علت تخلف از شرط اعمال و سپس دادخواست تنفیذ فسخ قرارداد به علت تخلف از شرط تقدیم دادگاه شود.
دادخواست تنفیذ فسخ قرارداد به علت تخلف از شرط
در ادامه یک نمونه دادخواست تنفیذ فسخ قرارداد به علت تخلف از شرط به قلم رسول خیابانی، وکیل متخصص تنفیذ قرارداد ارائه میشود. این نمونه بر مبنای قوانین مدنی ایران و رویه قضایی مرتبط با تنفیذ فسخ قرارداد تنظیم شده است:
دادگاه عمومی حقوقی محترم استان تهران
خواهان: [نام و نام خانوادگی، شماره ملی، آدرس دقیق]
خوانده: [نام و نام خانوادگی، شماره ملی، آدرس دقیق]
موضوع: تنفیذ فسخ قرارداد به علت تخلف از شرط
خواسته:
تنفیذ فسخ قرارداد مورخ [تاریخ قرارداد] به دلیل تخلف خوانده از شرط قراردادی [توضیح شرط: مانند پرداخت به موقع وجه، تحویل کالا یا انجام تعهد مشخص] و صدور حکم به رسمیت شناختن اعمال فسخ از سوی خواهان.
دلایل و مستندات:
- نسخه قرارداد مورخ [تاریخ] که توسط طرفین امضاء شده و در آن شرط مورد تخلف مشخص شده است.
- اظهارنامه فسخ ارسال شده به خوانده در تاریخ [تاریخ]، مطابق با مواد ۲۱، ۲۲ و ۳۶ قانون مدنی و رویه قضایی مرتبط با تنفیذ فسخ قرارداد.
- مستندات قانونی و رویه قضایی از جمله شماره دادنامه ۹۳۰۹۹۷۰۲۲۱۸۰۰۰۹۵ شعبه ۴۴ دادگاه تجدیدنظر استان تهران در خصوص تنفیذ فسخ قرارداد به علت تخلف از شرط.
- مستندات مربوط به تخلف خوانده از اجرای شرط قرارداد.
شرح دادخواست:
خواهان به موجب مفاد قرارداد و طبق مقررات قانونی، حق فسخ قرارداد را به دلیل تخلف خوانده از شرط مشخص شده دارد. بدیهی است طبق اصاله الصحه و مواد قانونی یاد شده، دادگاه حق صدور فسخ از جانب خود را ندارد و تنها میتواند تنفیذ فسخ اعمال شده توسط خواهان را بررسی و اعلام کند.
خواهان اظهارنامه فسخ را در تاریخ [تاریخ] به خوانده ابلاغ کرده و پس از عدم تمکین خوانده، تقاضای تنفیذ فسخ قرارداد از مرجع قضایی را دارد.
مستندات قانونی و رویه قضایی نشان میدهد که در مواردی که قرارداد به علت تخلف از شرط فسخ میشود، تنفیذ فسخ توسط دادگاه قابل استماع است و خواهان مستحق دریافت حکم به رسمیت شناختن فسخ است.
با توجه به موارد فوق، از محضر محترم دادگاه استدعا دارد:
- فسخ قرارداد مورخ [تاریخ] به علت تخلف از شرط را تنفیذ نمایند.
- دستور دهند خوانده به مفاد قرارداد عمل نکرده و حقوق خواهان رعایت شود.
- هزینه دادرسی و حق الوکاله وکیل متخصص تنفیذ فسخ قرارداد، جناب آقای رسول خیابانی، به عهده خوانده تعیین گردد.
با احترام،
خواهان: [امضاء و تاریخ]
وکیل: رسول خیابانی
تنفیذ فسخ قرارداد اجاره
در تنفیذ فسخ قرارداد اجاره، رعایت تشریفات اهمیت ویژه دارد.
مهمترین اقدام موجر، ارسال اظهارنامه قانونی پیش از طرح دعوا است.
⚖️ رأی مهم تجدیدنظر:
شعبه ۲۵ دادگاه تجدیدنظر استان تهران
دعوای تنفیذ فسخ و تخلیه تا زمانی که فسخ قرارداد اجاره توسط موجر از طریق قانونی (اظهارنامه) محقق نشده باشد، سالبه به انتفا موضوع بوده و قابلیت استماع ندارد و تقدیم اظهارنامه پس از تاریخ دادخواست نیز مؤثر نیست.
📌 شماره دادنامه قطعی: 9309970222500973
📚 مستند: مواد ۲، ۳، ۸۴ و ۸۹ قانون آیین دادرسی مدنی
نمونه دادخواست تنفیذ فسخ قرارداد اجاره
در نمونه دادخواست تنفیذ فسخ قرارداد اجاره باید تصریح شود:
- تاریخ و شماره اظهارنامه
- علت قانونی فسخ (مثلاً عدم پرداخت اجارهبها)
- درخواست تأیید فسخ و آثار آن (تخلیه)
⚠️ طرح همزمان دعوای مطالبه اجور معوقه میتواند به معنای عدول از حق فسخ تلقی شود.
📌 مستند مهم:
مطالبه اجور معوقه دلالت بر بقای قرارداد اجاره دارد و با اصل فوریت در اعمال حق فسخ منافات دارد؛ بنابراین در این فرض، دعوی تنفیذ فسخ پذیرفته نمیشود.
فسخ قرارداد فضولی
فسخ قرارداد فضولی که تنفیذ اصیل نشده باشد، امکانپذیر نیست.
همانطور که شعبه ۴۴ دادگاه تجدیدنظر استان تهران (شماره دادنامه ۹۳۰۹۹۷۰۲۲۱۸۰۰۰۹۵) اعلام کرده است:
فسخ به معنای قطع استمرار قراردادی است که صحیحاً منعقد شده باشد. قرارداد فضولی که از ابتدا تنفیذ نشده باشد، باطل است و دادگاه نمیتواند آن را تأیید کند.
🔹 تجربه وکیل متخصص مانند رسول خیابانی نشان میدهد که تشخیص ماهیت قرارداد پیش از طرح دعوی تنفیذ، نقش مهمی در استماع دعوا دارد.
تنفیذ فسخ قرارداد به دلیل غبن در معامله
مطابق صورتجلسه نشست قضایی مورخ ۱۳۸۷/۱۲/۱۰ در شهر قم، اگر بایع پس از دریافت کامل ثمن به دلیل غبن فاحش اقدام به فسخ معامله کند، دادگاه میتواند حکم به تنفیذ فسخ صادر نماید.
مطابق ماده ۴۱۶ قانون مدنی، هر یک از متعاملین که در معامله غبن داشته باشد، حق فسخ دارد و اعمال این حق با ارسال ابلاغ یا اظهارنامه به طرف مقابل تحقق مییابد.
🔹 رسول خیابانی، وکیل متخصص تنفیذ فسخ قرارداد، تأکید دارد که عدم استرداد ثمن توسط مغبون، خللی در تحقق فسخ ایجاد نمیکند و مشتری میتواند ثمن پرداختی را با خسارت مطالبه نماید.
اهمیت مالکیت رسمی در تنفیذ فسخ
سوال:
آیا عدم مالکیت رسمی مانع تنفیذ فسخ است؟
خیر.
⚖️ نظر شعبه ۱۸ دادگاه تجدیدنظر استان تهران:
صرف عدم مالکیت رسمی فروشنده در زمان انعقاد عقد بیع، مانع از پذیرش دعوی تنفیذ فسخ قرارداد نیست.
این رأی، نقش مهمی در دعاوی تنفیذ فسخ قرارداد بیع دارد و نشان میدهد تمرکز دادگاه بر حق فسخ و نحوه اعمال آن است، نه لزوماً مالکیت رسمی.
الزام به دعوی تنفیذ فسخ در خلع ید اراضی واگذاری
بر اساس نظریه شماره ۱۸۷۲/۹۶/۷ اداره کل حقوقی قوه قضاییه، در پروندههای استرداد یا خلع ید اراضی واگذاری، تایید فسخ یا انفساخ معامله مقدمه پذیرش دعوای استرداد یا خلع ید است.
لازم به ذکر است که اعلام فسخ معامله اصولاً نیازی به طرح دعوی ندارد و صرف اعلام به مشروطعلیه کافی است. اما در مواردی که مراجع دولتی مانند هیأت هفت نفره واگذاری زمین یا کمیسیون ماده ۳۲، طبق قانون اختیار لغو قرارداد دارند، نیازی به اقامه دعوی توسط آنها نیست.
نمونه رای تنفیذ فسخ قرارداد
در نمونه رأی تنفیذ فسخ قرارداد، دادگاه معمولاً چنین استدلال میکند:
- احراز وجود قرارداد
- احراز وجود حق فسخ
- احراز اعمال فسخ قبل از طرح دعوا
- احراز ابلاغ اراده فسخ به طرف مقابل
در صورت فقدان هر یک از این موارد، دعوا با قرار عدم استماع مواجه میشود.
صلاحیت دادگاه برای تنفیذ فسخ مبایعهنامه
شعبه ۳ دیوان عالی کشور (شماره دادنامه ۹۲۰۹۹۷۰۹۰۹۱۰۰۰۲۹) اعلام کرده است :
رسیدگی به دعوی تنفیذ فسخ مبایعهنامه مربوط به مال غیرمنقول، در صلاحیت دادگاه محل وقوع مال غیرمنقول است.
این امر اهمیت انتخاب دادگاه صالح را برای جلوگیری از ابطال دعوی نشان میدهد.
درخواست فسخ قرارداد و تأثیر آن بر استماع دعوا
شعبه ۴۶ دادگاه تجدیدنظر استان تهران (شماره دادنامه ۹۲۰۹۹۷۰۲۲۴۶۰۰۶۴۴) بیان کرده است :
درخواست فسخ قرارداد از مصادیق دعوای امور حسبی نیست و قابلیت استماع ندارد.
فسخ قرارداد از حقوق ذیحق است و دادگاه صرفاً صحت یا عدم صحت فسخ اعمالشده را بررسی و تأیید میکند.
نقش وکیل متخصص تنفیذ فسخ قرارداد
دعوای تنفیذ فسخ، از جمله دعاوی فنی، شکلی و پرریسک است. اشتباه در زمان ارسال اظهارنامه یا طرح نادرست خواسته، میتواند کل دعوا را از اساس بیاثر کند.
به همین دلیل، بهرهگیری از دانش و تجربه رسول خیابانی به عنوان وکیل متخصص تنفیذ فسخ قرارداد و وکیل متخصص دعوای تنفیذ، تضمینکننده طرح صحیح دعوا و جلوگیری از ایرادات شکلی است.
فصل اول: نمونه پرونده واقعی تنفیذ فسخ قرارداد
این پرونده نمونهای است برای بررسی نحوه تنفیذ فسخ قرارداد در دادگاه و اقدامات حقوقی لازم برای احقاق حقوق موکل به وسیله وکیل متخصص، آقای رسول خیابانی.
فصل دوم: شرح ماوقع و موضوع پرونده
در این پرونده، موکل به موجب قرارداد فروش یک واحد تجاری، حق فسخ قرارداد را در صورت تخلف خریدار از تعهدات قراردادی از جمله عدم پرداخت به موقع اقساط و یا نقض سایر شروط اساسی قرارداد، داشته است.
قرارداد با درج دقیق شرایط فسخ و روش اعمال آن، به گونهای تنظیم شده بود که موکل میتوانست با صدور اظهارنامه رسمی فسخ، حق قانونی خود را اعمال کند.
پس از گذشت مدت زمان مقرر، خریدار چند قسط را پرداخت نکرد و حتی در مهلت تعیین شده برای جبران تخلف نیز اقدامی انجام نداد.
موکل، طبق مفاد قرارداد و با رعایت اصول قانونی، فسخ قرارداد را اعمال و مراتب را با ارسال اظهارنامه رسمی به خریدار اعلام نمود.
این اقدام از منظر حقوقی، مبنای قانونی لازم برای درخواست تنفیذ فسخ توسط دادگاه محسوب میشود، زیرا مطابق رویه قضایی و مفاد ماده ۴۱۶ قانون مدنی، اعمال حق فسخ صرفاً وظیفه مالک یا ذینفع است و دادگاه صرفاً وظیفه بررسی صحت و تنفیذ آن را دارد و نمیتواند اراده متعاملین را نادیده بگیرد.
با وجود این اقدامات قانونی، در شعبه ۲۲ دادگاه حقوقی تهران، دادگاه بدوی با استناد به عدم ارائه مستندات کافی از سوی موکل، حکم به رد درخواست تنفیذ فسخ و ادامه اعتبار قرارداد صادر نمود.
در رأی بدوی، دادگاه بدون توجه دقیق به اظهارنامه فسخ، مستندات قرارداد و تخلف محرز خریدار، استدلال کرده بود که اقدام موکل در اعمال حق فسخ ناقص بوده و بنابراین تنفیذ آن قابلیت استماع ندارد.
فصل سوم: لایحه تجدیدنظرخواهی وکیل با استدلالهای قانونی و فنی
در این مرحله، وکیل متخصص تنفیذ قرارداد، آقای رسول خیابانی، با توجه به تضییع حقوق موکل در دادگاه بدوی، لایحه تجدیدنظرخواهی را به شعبه تجدیدنظر استان تهران تقدیم نمود. در لایحه مذکور، استدلالهای فنی و قانونی متعددی برای بیاعتباری رأی بدوی و اثبات حق موکل ارائه شد.
۱. اعمال حق فسخ توسط ذینفع و عدم دخالت دادگاه:
بر اساس ماده ۴۱۶ قانون مدنی، حق فسخ معامله در اختیار شخص ذینفع است و دادگاه صرفاً وظیفه بررسی صحت و تنفیذ آن را دارد. موکل، با ارسال اظهارنامه رسمی فسخ قرارداد به خریدار، مراتب را به طور قانونی اعمال کرده بود و بنابراین دادگاه بدوی فاقد مبنای قانونی برای رد درخواست تنفیذ فسخ بود.
۲. اثبات تخلف و نقض شروط قراردادی:
طبق بندهای ۵ و ۶ قرارداد، خریدار موظف به پرداخت اقساط و رعایت سایر تعهدات بود. مستندات ارائه شده شامل رسیدهای ناقص پرداخت و مهلتهای گذشته، نقض صریح شروط را نشان میداد.
آقای رسول خیابانی در لایحه، با ارجاع به مفاد قرارداد و اصول حقوقی الزامآور برای طرفین، بر این نکته تأکید کرد که تخلف محرز خریدار، حق فسخ موکل را به طور قانونی ایجاد کرده است.
۳. اصاله الصحه قراردادها و ضرورت تنفیذ فسخ:
استناد به قاعده اصاله الصحه و رویه قضایی، نشان میدهد که قراردادها تا زمانی که فسخ رسمی و قانونی اعلام نشدهاند، معتبر هستند. با این حال، اعمال فسخ توسط موکل، مشروع و قانونی بوده و درخواست تنفیذ آن از دادگاه، صرفاً برای تأیید رسمی و جلوگیری از تضییع حق موکل بوده است.
۴. رد استدلال دادگاه بدوی درباره ناقص بودن مستندات:
در لایحه، وکیل با اشاره به اصل حاکمیت اراده طرفین و مستندات قانونی و قراردادی ارائه شده، استدلال کرد که دادگاه بدوی با تکیه بر فرضیههای غیرواقعی و عدم بررسی کامل مدارک، به ناحق رأی به ادامه اعتبار قرارداد داده است. این موضوع نقض اصول دادرسی عادلانه و رعایت حقوق ذینفع را به وضوح نشان میدهد.
۵. مستندات قانونی و رویه قضایی:
- ماده ۴۱۶ و ۴۲۰ قانون مدنی در خصوص خیار غبن و اعمال حق فسخ
- شعبه ۲۵ دادگاه تجدیدنظر استان تهران، که اعلام کرده است «دعوی تنفیذ فسخ تا زمانی که فسخ قانونی اعلام نشده باشد، قابلیت استماع ندارد»
- شماره دادنامه ۹۳۰۹۹۷۰۲۲۱۸۰۰۰۹۵ شعبه ۴۴ دادگاه تجدیدنظر تهران، مبنی بر عدم امکان فسخ قرارداد فضولی و لزوم تنفیذ قرارداد صحیح
۶. نتیجهگیری و درخواست:
با توجه به تخلف خریدار، اعمال صحیح فسخ توسط موکل، مستندات قانونی و رویه قضایی، آقای رسول خیابانی از دادگاه تجدیدنظر خواستار نقض رأی بدوی و صدور حکم به تنفیذ فسخ قرارداد شد.
در لایحه همچنین تأکید شد که هرگونه ادعای عدم ارائه مستندات، فاقد وجاهت قانونی است، زیرا اظهارنامه رسمی، قرارداد و رسیدهای پرداخت ناقص به وضوح اعمال حق موکل را نشان میدهند.
۷. استدلال فنی و تکمیلی:
- تنفیذ فسخ قرارداد، امری رسمی و قضایی است که برای جلوگیری از هرگونه تداخل حقوقی یا تضییع حق ذینفع ضرورت دارد.
- دادگاه بدوی با استناد نادرست به کمبود مستندات، اصول حاکمیت اراده و مشروعیت اعمال حق را نادیده گرفته است.
- درخواست تجدیدنظرخواهان، مبنی بر صدور حکم تنفیذ فسخ، مطابق با اصل قانونی بودن اقدامات حقوقی، رعایت حقوق طرفین و صدور رأی مبتنی بر واقعیتهای قراردادی است.
فصل چهارم: نتیجه نهایی و نقض رأی بدوی
دادگاه تجدیدنظر پس از بررسی لایحه تخصصی و استدلالهای رسول خیابانی، رأی شعبه ۲۲ را نقض نمود و تنفیذ فسخ قرارداد را به نفع موکل صادر کرد.
دادگاه تأکید کرد که اعمال حق فسخ توسط موکل قانونی بوده و مستندات ارائه شده کافی برای صدور حکم تنفیذ فسخ میباشد. این حکم باعث شد حق قانونی موکل احیا و ملک به موکل بازگردانده شود و پرونده با نتیجه موفقیتآمیز برای موکل خاتمه یابد.
سخن پایانی
- دادگاه قرارداد را فسخ نمیکند؛ فقط فسخ اعمالشده را تنفیذ مینماید.
- ارسال اظهارنامه قبل از دادخواست، حیاتی است.
- طرح همزمان دعاوی متعارض (مانند مطالبه اجارهبها) میتواند موجب رد دعوا شود.
- استفاده از وکیل متخصص، شانس موفقیت را بهطور چشمگیری افزایش میدهد.
📌 اگر درگیر اختلاف قراردادی هستید، پیش از هر اقدام قضایی، مشورت با رسول خیابانی، وکیل متخصص تنفیذ قرارداد میتواند مسیر پرونده شما را بهدرستی ترسیم کند.
دیدگاه شما